CĂT TÓC VỈA HÈ XXII: GÀ RÙ

Tết vừa đi qua, con đường trước trường NAQ vẫn còn vắng. May sao tay thợ quen ở vỉa hè phía bên kia đường đã khai tông (đơ).

  • Này, sao năm mới năm me mà mặt cậu trông ỉu xìu như…gà rù thế?
  • Gà rù thật đấy ông ạ! Nhà cháu nuôi đàn gà, mấy hôm rét bị rù, khối phố bắt tiêu huỷ hết. Xót lắm ông ạ

Rồi hắn tiếp:

  • Mà cũng lạ, thời bao cấp, bố mẹ cháu nuôi gà, cháu chỉ trông chúng bị rù! Có con nào rù là được ăn, chứ còn khoẻ, đời nào các cụ chịu thịt. Gà mái thì để đẻ trứng, gà trống thì để nó lớn thêm chút nữa. Thành ra thỉnh thoảng có được miếng thịt gà thì cũng là gà rù. Nhưng ngon lắm ông ạ, mà có dịch bệnh gì đâu.
  • Thế sao bây giờ hễ gà rù là người ta tiêu huỷ nhỉ?
  • Họ sợ lây bệnh ông ạ. Hồi xưa người với gà khác nhau, không truyền bệnh cho nhau được. Bây giờ ông thấy đấy, người cũng đục khoét như chuột, đá nhau như gà, “ăn bẩn” như lợn, có khác gì đâu. Thế nên các bệnh cúm gà, cúm lợn, bò điên…đều lây sang người được tuốt. Họ sợ cũng phải ông ạ.

Đúng thật. Nghe nói người ta phải mất mát cái gì thì mới ngộ ra được chân lý. Cậu cắt tóc này mới mất có đàn gà mà đã thành nhà triết học rồi. Đến nỗi cái ông khách bên kia đường vừa sang (chắc cũng là “nhà triết học”), ngồi ghế chờ đến lượt mà cứ há hốc mồm nghe hắn giảng giải, chẳng hơn gì mình.

CẮT TÓC VỈA HÈ XX: SỰ KIỆN NỔI BẬT

Vốn rất phục tài tay thợ cắt tóc, hôm nay mình hỏi hắn:

  • Theo cậu thì năm 2015 vừa qua có 10 sự kiện nào nổi bật nhất?
  • Báo chí thì bình 10, chứ thảo dân chúng cháu thì chỉ bình 5 thôi, vận vào ngũ hành “kim, mộc, thủy , hoả, thổ”. Mà cũng không phải năm 2015, mà là năm âm lịch Ất Mùi ông ạ.
  • Thế cậu thử bình xem nào!
  • KIM, thì có chuyện sắt rơi liên miên từ cái đường trên cao, hãi lắm! MỘC thì cái vụ chặt cây xanh đấy, thành phố như cái lò rang. THUỶ thì chẳng nói ông cũng biết, cái đường ống nước Sông Đà vỡ đến 15, 16 lần, nhà cháu đến là khổ. HOẢ thì khỏi bàn, hết cháy trong Nam cháy ra ngoài Bắc, hết chợ đến khu công nghiệp, kho tàng, đâu đâu cũng thấy bà Hoả. THỔ thì năm nay nổi bật với cái vụ bán đất cho người “lạ”.
  • Tớ thấy ngày thường cậu giỏi thế, sao nay toàn bàn chuyện vụn vặt? Nếu nói năm Ất Mùi thì sự kiện hàng đầu phải là…Đại hội chứ!
  • Ôi dào! Ông lại nói y như báo chí rồi! Thảo dân chúng cháu chỉ lo mấy cái gần gần, như sắt rơi vỡ đầu, nắng nôi vỡ đầu, hết nước khô họng, chứ chuyện cao cao đại sự thì bàn thế nào được hả ông? Mà ông nào lên, ông nào xuống thì cháu vẫn dao kéo với tông đơ kiếm sống thôi ông ạ.

Rồi hắn thêm một câu không có vẻ “gần gần”, mà rất thông thái:

  • Người ta bảo, một ông mất phẩm chất lên cao thì đất nước bị đảo ngược. Nhưng cháu chẳng lo, ông này thì đảo lên thì ông kia đảo xuống, như cũ thôi ông ạ!
  • Cậu nói vậy, nếu một ông “mất phẩm chất” thì đảo ngược, hai ông thì lại trở về như cũ. Ngộ nhỡ có số lẻ ông mất phẩm chất thì “như cũ” thế nào được!

Hắn há hốc mồm, quên cả thu tiền cắt tóc!

CẮT TÓC VỈA HÈ

  1. VỊ TRÍ LÀM VIỆC

 

Vừa đi cắt tóc về. Vẫn ở chỗ tay thợ đặt chiếc ghế cạnh bức tường đối diện trường Nguyễn Ái Quốc. Hắn nhận xét:
– Tóc bác mọc ngang như cua thế này, chắc bác là người chấp nhận đa đảng!
Đúng là “vị trí làm việc” cũng tạo nên con người: bình thường ở chỗ khác thì làm gì có anh cắt tóc nào nói chuyện đó. Đã định chấn chỉnh cho hắn một mẻ, nhưng lại sợ: sẵn kéo trong tay, hắn đưa vài đường thì cái đầu vốn chẳng ra gì của mình trông còn thảm hại  hơn nữa! Đành ậm ừ qua chuyện:
– Ừ, từ nhỏ tóc bác muốn mọc thế nào cứ mọc, bác dùng lược bao giờ đâu.
Cắt xong, hắn lại ngắm nhìn rồi phán:” Bây giờ tóc tai gọn rồi, trông bác lại giống ông Chính ủy sư đoàn”!
Chắc hắn tự hào lắm: có mỗi cái kéo mà trong mấy phút đã biến được tay “đa đảng” thành ông chính ủy sư đoàn.
Khi trả tiền mới biết giá không hề rẻ: cắt tóc vỉa hè mà đã lên những 35.000 VNĐ một cái đầu. Vừa tháng trước có 30.000.

Hay hắn tính thêm cả tiền công “cải tạo” nhỉ?

II. GIÁO SƯ

Lại vừa đi cắt tóc vỉa hè về. Lần này tay thợ hỏi:

-Bác vẫn còn làm việc à?

-Ừ, bác về hưu rồi, nhưng vẫn phải đi làm thêm.

Hắn bảo:

-Giáo sư như bác thì cơ quan người ta phải mời làm tiếp!

Về nhà kể với Bà lão, khen tay cắt tóc giỏi, đoán ra mình là giáo sư. Bà lão bảo:

–        Giỏi gì! Ngần ấy tuổi, có hiệu cắt tóc sang trọng ngay cạnh mà còn phải ra vỉa hè, ai chẳng đoán ngay được  ông là giáo sư quèn chứ!

Cũng phải. Có điều bây giờ giá đã là 40.000 VNĐ, không phải 35.000 VNĐ  nữa!

 

III. LÀM NGƯỜI

Có những anh chàng nói liều là ở ta, triết học còn non, thậm chí chưa có triết học. Mình dám chắc mấy ông ấy chưa đi cắt tóc vỉa hè bao giờ. Mấy tay thợ cắt tóc vỉa hè đích thị là triết gia bẩm sinh. Suốt này nắm đầu, lôi tóc thiên hạ, gì mà chẳng ra vài cái triết lý vụn.

Cái tay thợ mà mình vẫn cắt ấy, khi thì hắn bảo mình là “tay đa đảng” khi lại là “chính ủy sư đoàn”, rồi thì “giáo sư”, hôm nay hắn lại hỏi mình:

  • Cháu thấy trên TV nhiều người làm to lắm, chắc rất vất vả, mà tóc lại đen nhánh. Bác làm việc gì vất vả lắm hay sao mà tóc bạc hết cả thế này?
  • Còn làm gì nữa, chỉ làm người thôi!

Hắn phát hoảng:

  • Thế thì chắc tóc cháu cũng sắp bạc đến nơi rồi bác ạ!

 

IV: CẠO TRỌC

Sắp đến mùa hè, mình bảo tay thợ cắt cho mình cái đầu trọc, cho mát. Hắn ta nói:
-Cụ ơi, không phải con lo khách quen như cụ ít cắt hơn, mà thực sự không nên cắt trọc cụ ạ. Xưa các cụ nói: “Nắm thằng có tóc, ai nắm thằng trọc đầu”, nên chắc cụ thích trọc để khỏi bị nắm. Bây giờ khác rồi cụ ạ. Trọc đầu, không có gì để nắm thì nó đè cho bằng chết. Có tý tóc, ai định “nắm” thì cho nó vài sợi là xong, lo gì.
Lần này hắn nói “sâu xa” quá, mình nỏ hiểu mô tê chi cả. Nhưng không dám cãi, sợ hắn nghĩ: cạo trọc thì mỗi năm cùng lắm chỉ ít đi được vài lần cắt, mà ông lão tính thiệt hơn.
Mà có khi trong đầu hắn đang rủa thầm “lão già này ky bo thật!”!

V. UỐN NẮN ĐẦU TÓC THIÊN HẠ

Hôm nay bảo tay cắt tóc quen:

– Mấy lần nói chuyện với cậu, tớ đoán cậu mèng lắm cũng làm anh giáo sư Triết học, sao lại phải đi làm cái nghề này?

Hắn chép miệng:

– Thế đấy bác ạ. Thằng em sinh đôi với cháu đang làm chức to lắm.

Tôi ngạc nhiên:

–  Sao anh em sinh cùng giờ, cùng ngày, cùng tháng, cùng năm mà số lại khác nhau thế?

–  Thì bố cháu bảo đã hỏi ông thầy xem tử vi đúng câu bác vừa hỏi, khi cháu mới một tuổi. Ông ta bảo:”Lúc đầu ông ấy cũng ngạc nhiên khi làm lá số cho hai đứa. Nhưng nghĩ kỹ thì thấy: đều làm cái nghề UỐN NẮN ĐẦU TÓC THIÊN HẠ cả, nhưng thằng anh chỉ dùng dao kéo. Thằng em sinh sau có mấy phút nhưng nó không từ công cụ nào. Bới thế nên mới đoán thằng anh chỉ làm anh thợ cắt tóc là cùng. Còn thằng em thì khó nói lắm, nó lên cao chưa biết đến chức nào”.

Rồi hắn an ủi:

–  Tại cái số cả đấy bác ạ. Như bác, chắc cũng bị cái sao nào chiếu, chứ trời mưa gió ẩm ướt thế này, người khá giả ai chịu ra ngồi vỉa hè cắt tóc bao giờ.

Chắc cũng do thông cảm với người cùng cảnh ngộ nên hôm nay hắn lấy khá rẻ, có 30K.

VI. TÓC RỄ TRE

Hôm nay mình chủ động bắt chuyện hắn. Bắt chước “nhà báo”, dẫu phỏng vấn ai thì câu đầu cũng kiểu thế này:
– Khi cắt tóc thì cháu có CẢM XÚC gì?
– Cảm xúc gì đâu ông! Chỉ thấy buồn.
– Triết gia như cậu, buồn cho sự đời là phải!
– Cháu chỉ buồn cho mình thôi. Cũng là thân phận cắt tóc, mà cháu suốt ngày phải cắt tóc “rễ tre”, đâu được như các nhà hàng sang, toàn tóc mềm, tóc mượt, tóc quăn…
– Tóc mà cũng lắm loại thế à?
– Thế đấy ông ạ. Mấy người số vất vả, tóc cứ cứng tua tủa như cái rễ tre. Loại đó hay cắt tóc ở chỗ cháu. Loại số nhàn, tóc mềm hơn thì thường vào nhà hàng. Nhưng sướng nhất vẫn là những đứa cắt tóc riêng cho mấy ông to. Ngày nào họ cũng cắt ông ạ. Thực ra là sửa sang một chút thôi, để xuất hiện trên tivi, khi nào cũng thấy mái tóc họ như vậy. Không dài, không ngắn. Chỉn chu, đĩnh đạc.
– Vậy mà lâu nay tớ cứ tưởng các ông ấy chẳng để ý gì chuyện đầu tóc, râu ria!
– Đâu có, chuyện râu ria mới là quan trọng chứ ông! Chả thế mà TV khi nào cũng chiếu cận cảnh mấy ông râu ria rõ đẹp. Mà nói thật chứ, thảo dân như cháu cũng chỉ phân biệt ông này ông nọ qua “râu ria” thôi ạ: ông thì râu tóc đều đẹp; ông thì đầu hói, chỉ có râu…Dưới cái tóc, râu đó, họ nghĩ gì, hay không nghĩ gì, có trời biết!

 

 VII. GÀ-CHUỒNG, ĐẦU – TIỀN

Lần này mình chủ động bắt chuyện gã cắt tóc. Nhân câu chuyện vui “gà – chuồng 8×4, 4×8” (đang ồn ào, nhưng mình không hiểu mô tê chi cả, vì không phải chuyên gia đại số), mình trêu gã cắt tóc một chút:
– Chủ nhật thế này, chắc cậu kiếm kha khá nhỉ? Được khoảng bao nhiêu?
– Thường chủ nhật, cháu cắt được khoảng 20 cái đầu, mỗi cái 30 ngàn, 30 nhân 20, vị chi là 600 ngàn ông ạ.
– Cậu sai rồi, phải là 20x 30 chứ ! Tính như cậu thì tức là cậu xem 30 ngàn quan trọng hơn một cái đầu người, nên để trước ! Cậu không biết trong những cái đầu cậu cắt, có cái đã từng thét ra lửa à ? Thể mà dám để sau 30 ngàn đồng bọ của cậu !
Gã hãi quá, lắp bắp :
– Nhưng…cháu chỉ để ý 30 ngàn thôi ạ ! Đầu nào cháu cũng cắt thế thôi !
Vừa lúc đó có cậu bé bước đến.
-A, cắt cái đầu này nữa là hôm nay được 21 cái !
Thằng bé nghe sợ quá, cháy biến !

VIII. SỢI TÓC CHẺ TƯ.

Mình hỏi tay thợ cắt tóc:
– Này cậu, cậu có chẻ sợi tóc làm tư được không?
Hắn cười ha hả, ra chiều thương hại ông già lẩm cẩm:
– Ông bảo cháu cắt làm 10 đoạn thì được, chứ chẻ đôi còn chịu, nữa là chẻ tư. Với lại, sợi tóc để nguyên thì là sợi tóc, chứ ông chẻ tư nó ra thì đâu còn là sợi tóc nữa mà cứ ngồi bàn về sợi tóc!
– Thế giải nghĩa từ “sợi tóc chẻ tư” thế nào cậu?
– À, là “chẻ tư sợi tóc”,  chứ còn gì nữa!
Nghe vậy mình giật thót:
– Này, cậu có phải là cái tay Vũ Chất mà người ta đang truy tìm không đấy?
Hắn xanh mắt:
– Cháu có phạm tội gì đâu mà người ta truy tìm, hả ông?
Trả tiền rồi, vẫn phân vân:”Hay hắn là Vũ Chất thật nhỉ? Cái kiểu giải nghĩa như thế, lại cũng có vẻ đã từng học hành. Chắc phải đi báo với cơ quan chức năng, họ đang tìm chưa ra”.
Mà thôi, xưa nay chưa phải làm việc với “cơ quan chức năng” bao giờ. Nay tự dưng tìm họ. Chả dại.

XI. CHUYỂN ĐỘNG 24

Hôm nay thấy tay thợ có vẻ vội, mình hỏi:

– Cậu định đi đâu à?

– Không, gần 11:30 rồi, cháu phải vào xem « Chuyển động 24 » ông ạ.

– Cậu thích thế cơ à ? Tớ ít xem, nhưng nghe anh bạn nói là ngoài những tin như trong Thời sự thì còn toàn chuyện « vỉa hè », kiểu như : gì thế nhỉ? hôm nay ăn gì nhỉ ? đi đâu nhỉ ? thằng kia khai gian tuổi hay sao nhỉ ? cô kia béo mà vẫn xinh, ông kia gầy nhom mà vẫn đẹp?…

– Thì cháu thích thế đấy ông ạ ! Thảo dân như cháu, mấy chuyện to lớn quan tâm làm gì. Trước đây, toàn phải ra quán hóng hớt. Rẻ cũng mất một ly trà đá, lại còn mang tiếng thích chuyện « ngồi lê đôi mách ». Nay thì đàng hoàng ở nhà, mà chuyện đâu đâu cũng biết. Có khi còn nghe cả chuyện người ta « tâm sự » trên mạng nữa chứ !

Rồi hắn tiếp :

– Cháu cũng có thằng bạn không thích « chuyển động 24 ». Hắn lại còn bảo : mỗi phút trên TV đắt lắm, tiền triệu đấy ! Vậy mà ngày 60 phút, bao tiền. Mà lại không phải tiền chùa, tiền thuế cả đấy. Cháu phải giảng cho hắn: trước đây bao người như cháu tốn tiền, tốn thời gian ra quán hóng hớt, nay đỡ khoản đó. Tính ra hiệu quả xã hội lớn lắm ông ạ.

Mình nghĩ bụng : thằng này khá ! Nó nhìn ra nhiều cái sâu hơn mình. Mà tài thế, sao không làm được việc gì to hơn cắt tóc nhỉ ? Có lẽ nó thật quá, đến thích « ngồi lê đôi mách » mà cũng kể. Muốn được cái gì, phải gian một chút chứ. Không gian bằng cấp, không kê gian tài sản, thì cũng phải gian tí tuổi. Đằng này, thật như đếm thế thì đi cắt tóc vỉa hè còn là may. Có khi phải « cạp đất mà sống » ấy chứ !

Nghĩ vậy, thấy đã 11:29 rồi, giục hắn kết thúc luôn. Nhỡ hắn vội, cắt tóc, lại còn cắt thêm tí tai thì mình toi.

 

Ra về, trả 35K mà không tiếc. Tiểu học bây giờ học thêm một buổi đã 50 K. Mình là giáo sư, dẫu có hưu trí rồi, thì 35 K một bài học là rẻ. Coi như hôm nay lãi được cái đầu.

X: NÓI VỀ NGƯỜI KHÁC

Hôm nay, thấy cậu cắt tóc có vẻ buồn, mình hỏi:
– Cậu làm sao mà trông buồn thế.
-Cháu vừa đi đưa tang về. Buồn vì người, buồn vì mình nữa ông ạ
-Sao thế?
– Thì cái bà mới mất ấy, ở trong khu tập thể của cháu. Cháu xem thường bà ta lắm, mặc dù bà ấy đối với ai cũng tốt. Chả là cháu nghe nói trước đây bà ấy có lần ăn cắp, hình như là ở siêu thị. Nhưng khi nghe điếu văn, cháu mới thấy bà ấy là người làm được nhiều việc lắm ông ạ. Thế mà mình chỉ nghĩ đến một lần bà ấy sai lầm. Thật xấu hổ. Nhưng bây giờ thì muộn rồi. Giờ cháu nghiệm ra, nhìn ai cũng chỉ nên nghĩ đến điều tốt mà họ làm được, đừng lởn vởn với điều xấu mà họ từng mắc phải. Sống thế mới thanh thản ông nhỉ.
– Này, cậu đọc nhà văn Mô-roa rồi à?
– Nhà văn Mô Tê gì hả ông? Người Nghệ Tĩnh quê ông à ?
– Ừ, quê ông !
Mình trả lời cho qua chuyện, chứ làm sao mà nói được với nó về André Maurois. Cách đây rất lâu, hình như hồi ở Bures-sur-Yvette (1988), khi đọc cuốn “George Sand” của ông ấy, mình nhớ một câu ná ná thế này:
“Khi nói về một con người, nên nhắc đến tầm cao mà họ đã đạt được, chứ không phải hố sâu mà họ đã có lúc rơi vào”.
Tay thợ cắt tóc này suy nghĩ cũng chẳng kém Maurois!
Nhưng hình như người ta chỉ làm như thế một lần, với mỗi người. Khi đã quá muộn: ấy là lúc đọc điếu văn!

 

XI. ĐI HỌC? CHỈ CẦN DỐT!

 

Hôm nay thấy cậu thợ vừa cắt vừa tủm tỉm cười, mình hỏi:

  • Cậu có gì vui lắm hả?
  • Cháu vừa đi họp phụ huynh cho thằng lớn sáng nay ông ạ
  • Chúc mừng nhé, chắc nhất lớp hả?
  • Đâu có, nó bét lớp ông ạ! Thế mới mừng chứ! Chả là hôm qua có bác cắt ở đây, đọc cho cháu nghe bài báo. Mà báo cháu mua cho khách chứ ở đâu đâu, nhưng cháu không đọc. Hoá ra hay đáo để ông ạ, người ta giải thích tại sao mấy cậu bét lớp sau ra đời đều thành công nhất lớp. Một ông còn đưa ra được 5 – 6 lý do gì đó để không nên học giỏi. Cháu mừng quá, 5-6 lý do thì ăn thua gì, thằng cu nhà cháu có cả tá lý do học dốt ấy chứ!
  • Ừ, thì mừng cho cậu, nhưng tớ cũng thương mấy người có con học giỏi. Lâu nay họ cũng phải cố lắm đấy!
  • Không sao ông ạ! Họ bảo con họ học giỏi “kiểu Mỹ”, nếu học giỏi “kiểu Việt Nam” thì mới gay cơ . Thành ra ai cũng vui vẻ cả.

 

Ra về, mình bối rối thực sự . Thời này đúng là khó biết thế nào là dốt, thế nào là giỏi, nên giỏi hay nên dốt nữa. Mà cái thằng cắt tóc này, chắc hồi đi học cũng thuộc loại giỏi. Chứ nếu dốt thì làm gì đến nỗi phải đi cắt tóc vỉa hè.

 

XII: CHỬI , THẬT ĐÁNG TỰ HÀO.

 

Hôm nay mình khen tay thợ:

-Cậu cắt khá, chứ cái tay bên kia, chắc mới vào nghề hay sao mà kém lắm!

– Ngược lại ông ạ, hắn có thâm niên hơn cháu 5 năm đấy, mà chính là thầy dạy “vỡ lòng” cắt tóc cho cháu chứ ai!

– Lạ nhỉ, sao lại thế được?

– Thì tính nó thế. Thấy ai làm gì cũng chê, cũng chửi là “dốt”. Rồi cứ cho là mình giỏi hơn họ. Mà ông bảo, người như thế làm sao giỏi lên được. Như cháu ấy à, cháu chỉ để ý người ta có cái gì hay để học. Cứ chăm chăm tìm cái xấu của người khác để chửi thì còn học được ai, còn tiến lên thế nào đươc.

– Này, cậu con cháu Khổng Khâu đấy à?

– Lạ nhỉ, sao ông biết cháu họ Khổng?

– Thì tớ thấy cậu nói giống cái ông Khổng ấy: “Ba người đi trên đường, ắt có một người là thầy ta”. Nhìn ai cũng thấy cái đáng học, gì mà chẳng giỏi.

– Nhưng cháu nghiệm ra, người hay chê, hay chửi thì họ thành người dốt, nhưng họ làm lợi cho người khác ông ạ. Người ta biết cái sai để sửa. Mà họ có niềm vui tự cho mình hơn người. Thành ra, những người hay chê, hay chửi đó cũng đáng phục ông ạ!

 

Cái tay thợ này khá thật. Lâu nay mình hơi buồn vì thấy dân ta, nhất là “cư dân mạng”, dạo này có vẻ thích chê, thích chửi quá. Bây giờ ngộ ra một điều: dân ta thà hy sinh chịu dốt, để giúp cho người khác được giỏi. Thật đáng tự hào. Không như cái lão Khổng Khâu ấy, chỉ nhăm nhăm học lỏm người ta. Ích kỷ thế, giỏi mấy cũng không đáng trọng.

 

Có khi phải chửi cái lão Khổng ấy một trận!

 

XIII. ÔNG CHỦ TỊCH!

 

Tuần trước, ông bạn Hồng Minh Quen Quen Hoàng thảo luận trên FB về cái chức “Chủ tich lớp Một”. Mình không nghĩ ra ý gì, khất với ông ấy là “để xem tay thợ căt tóc vỉa hè phán thế nào đã”. Thành ra tóc chưa dài lắm đã phải đi cắt.

Minh lễ phép hỏi hắn:

  • Xin cậu cho ý kiến về việc đưa chức vụ “chủ tịch HĐTQ” vào lớp Một.
  • Dở quá, dở quá!
  • Sao cậu nói thế? Tớ thấy người ta khen lắm cơ mà.
  • Thì khen là phải! Như cháu ấy, trước kia nghe ông nào có cái chức “Chủ tịch” là sợ vãi. Chẳng cứ ông chủ tịch Quận hay cao hơn, đến Chủ tịch phường cháu đã thấy là “quan to” rồi. Bây giờ bọn trẻ cứ gọi “thằng chủ tịch lớp”, khi lớn chúng nó quen. Hết sợ. Không như lứa chúng cháu, bọn trẻ sau này sẽ hiểu các đồng chí chủ tịch không phải là quan kiếc gì hết, là phục vụ nhân dân thôi. Như mấy thằng chủ tịch lớp phục vụ bạn ấy mà.
  • Thế sao cậu còn chê dở?
  • Là cháu nghe nói họ học theo nước ngoài. Nhưng phải sáng tạo chứ. Lẽ ra phải thêm chức “Tổng Bí thư lớp” (trước kia gọi là “đội trưởng thiếu niên”). Thế mới toàn diện. Nước ngoài không có chức đó, mình có thì them vào mới vượt được người ta chứ.

Nghe hay quá, mình chạy ngay về để còn bàn với ông Quen Quen. Bị hắn gọi giật lại:

  • Này ông, cháu không biết ông có là “chủ tịch” cái gì không, nhưng cứ phải trả tiền cắt tóc cho cháu đã chứ!

Ngượng quá, mình đưa nó 2 tờ 20K, không dám lấy 5K giả lại.

 

 

XIV – TỰ DO

 

Thấy một gã trông khá bặm trợn, cắt tóc xong, chào tay thợ rồi đi mà không trả tiền, mình hỏi:

  • Bạn cậu đấy à?
  • Vâng, bạn cháu. Mà cháu đang lo nó sắp vào tù.
  • Sao cậu biết?
  • Thì hắn vừa trong ấy ra, 10 năm đấy ông ạ!
  • Thế nó lại phạm tội gì à?
  • Đâu có, nhưng cháu chắc là nó đang tìm cách để lại được vào đó đấy!
  • Không thích Tự Do à?
  • Mấy ngày đầu thì nó cũng thích. Nhưng rồi thấy phải lo tự kếm ăn, trong khi ở đó cứ ngày ba bữa, chẳng ngon thì cũng đủ no. Mà đó chưa phải lý do chính ông ạ. Hắn bảo, trong ấy hắn là ‘cựu trào”, có uy tín lắm. Một lời phát ra, khối anh răm rắp tuân theo. Mà ông tính, xã hội của hắn chỉ thu hẹp trong mấy bức tường, thành ra trong cái xã hội ấy, hắn oai lắm. Bây giờ ra đường, ai cũng xì xầm: “thằng ấy mới ở tù ra”, chẳng xem hắn ra gì nữa. Thế thì làm sao hắn chịu được! Hắn bảo, chỉ còn cách vào lại tù hắn mới cảm thấy được làm người.

Cái tay thợ này , quanh năm uốn nắn đầu tóc thiên hạ nên suy nghĩ sâu đáo để. Không nhiều người hiểu được như hắn: Tự do, hay ở tù, đều phải biết hội nhập!

 

XV. QUY CHUẨN VÀ “CÔNG ĂN”, “VIỆC LÀM”.

 

Trời mưa ẩm ướt, mình bắt chuyện gã cắt tóc cho đỡ buồn:

  • Này cậu, bây giờ thanh niên có nhiều kiểu tóc lạ, trông chẳng ra sao nhỉ!
  • Cũng chẳng trách được chúng nó ông ạ. Mấy tay thợ cắt tóc phải nghĩ cách kiếm tiền chứ. Cứ cắt trọc, cắt cua như chúng cháu thì được bao nhiêu. Quy chuẩn cả rồi. Có bắt bí các cụ ngày mưa thì lấy đến 40 K đã muối mặt lắm. Còn mấy cái thàng cắt kiểu “mào gà”, “nồi úp”,…thì khi nó mới tạo ra, hét bao nhiêu chẳng được. Cháu dám chắc với ông, rồi đây còn loại tóc “lông nhím”, “đuôi chồn”, gì gì nữa chứ chẳng chơi.

Chưa kịp nói lời thán phục thì hắn tiếp mấy câu, làm mình “sốc” vì cái hiểu đời của hắn:

– Chẳng riêng gì đám cắt tóc, mà ai cũng thế cả ông ạ. Ông xem, người ta cứ nói làm đường, xây nhà là ăn to. Thì cũng phải, nhưng mấy thứ đó, Nhà nước có “quy chuẩn” cả rồi. Ví dụ một mét vuông xây nhà là 2 triệu, thì có giỏi lắm cũng chỉ ăn được triệu tám là cùng. Chứ bây giờ xây một cái Văn Miếu hay trùng tu cái di tich thì biết tính thế nào. Chắc Nhà nước chưa quy chuẩn “một mét Rồng” là bao nhiêu, nên làm con Rồng ăn bằng mấy xây nhà ấy chứ. Lại còn tượng đài nữa, “một mét lính bồng súng” chẳng hạn, thì tính bao nhiêu? Thành ra làm mấy cái đó, quan thì có “công ăn”, mà dân thì có “việc làm” ông ạ!

XVI. ĐÚNG QUY TRÌNH

Không thấy cậu thợ quen đâu, đã định quay về. May sao đi thêm mấy bước thì gặp cậu khác. Cắt xong, nhìn trong gương thấy cái đầu mình sao xấu thế, mặc dù lâu nay thì nó vẫn xấu.
– Này, cậu cắt thế này mà không lo khách hàng kiện à?
– Ông có kiện đến Tổng thanh tra Hội người cắt tóc cháu cũng chẳng sợ. Cháu cắt đúng quy trình rồi!
Nó nói thế thì biết làm sao, “quy trình cắt tóc” mô tê thế nào, ai mà biết được.
– Cậu nói thế, chứ cái nhà gì cao cao dòm xuống lăng Bác ấy, cũng đúng quy trình, mà bây giờ mất an ninh quốc gia cũng chẳng ai biết làm thế nào để “cắt ngọn”.
– Ông nghĩ họ cắt thật đấy à? Đúng quy trình rồi, cắt thế nào được. Chắc rồi phải giao cho Bộ tư lệnh lăng quản lý thôi, khỏi lo mất an ninh. Rồi thì sau họ “quản lý” thế nào, làm sao biết được.
– Cậu giỏi thế, sao chỉ cắt tóc vỉa hè?
– Cũng chưa tìm ra cái quy trình nào ông ạ.

Hôm nay bực thật. Đã không cãi lại được cậu cắt tóc, lại còn bị nó chém những 40 K. Chỉ được mỗi bài học: từ nay, làm cài gì, dù nhỏ như cắt tóc vỉa hè hay to như xây cái nhà, cứ phải hỏi “đối tác” trước đã.
Anh nào hứa làm “đúng quy trình” là tránh cho xa, kẻo có ngày mang vạ!

 

XVII: ĂN CẮP

 

Hôm nay tay thợ mặt cứ lầm lầm lì lì. Đã thế, mình ngồi chưa yên, lão đã đưa tông đơ một đường đánh xẹt! Hãi quá, mình rụt rè hỏi:

  • Hôm nay cậu có gì tâm tư à?
  • Thì thằng em cháu đấy ông ạ. Chẳng học chẳng hành, đi với một lũ trộm vặt. Đã thế, cháu mắng là “ăn hại”, nó còn nói:” Anh tưởng cái nghề bòn vài đồng bọ của mấy cụ hưu trí là có ích cho xã hội đấy à? Em ăn cắp cặt, nhưng nhờ em mà xã hội thêm bao việc làm: mây ông công an khu vực, mấy cậu dân phòng, rồi còn thêm mấy anh thợ khoá nữa chứ. Ấy là chưa kể, nhờ làm khoá mà bao nhiêu người đỡ thất nghiệp. Cháu không sao cãi lại nó được.
  • Này cậu, thử dùng kế “khích tướng” của Tào Tháo xem sao!
  • Là thế nào hả ông?
  • Thì cậu bảo nó:”Oai gì cái nghề ăn cắp vặt mà lên nước. Đã ăn cắp thì cũng phải cho ra hồn: dự án này, dự án nọ… Mà thế mới tạo ra nhiều việc làm cho xã hội: bao người suốt ngày lao động để đóng thuế, rồi cả nhân dân thế giới cũng phải sản xuất để có cái mà xuất sang mình, chưa kể mấy cái đỗng sắt cũ họ chưa biết vất đi đâu cũng tìm được chỗ bán. Mà muốn được dự án này nọ cũng phải có trình độ đấy cậu a, cũng phải học, phải hành, phải hoạt động mới ngoi lên được chứ. Cứ như mày thì cả đời chỉ là thằng trộm vặt. Không khéo có ngày người ta còn bắt ngậm gà chết ấy chứ!

Nghe đến đấy, gã bỏ ngay tông đơ xuống , chạy như bay về nhà. Chờ chẳng được, mình đành sang cắt tay thợ bên cạnh. Hắn thấy đầu mình có một đường trắng hếu, bắt bí lấy thêm 5 K. Cũng đành bấm bụng mà cắt vậy.

Ra về, lại theo mốt A.Q., tự an ủi:”Thôi thì hôm nay cũng xem như tạo thêm việc làm cho một bộ phận, không phải, là một cá thể nhân dân vậy.

 

XVIII: LƯƠNG HƯU.

 

Hôm vừa rồi lại cắt tóc vỉa hè, nhưng không phải trước trường Đảng, mà bên bờ biển Cửa Lò. Tay thợ hỏi:

  • Ông chắc hưu rồi, lương được mấy triệu?
  • Nói ra sợ cậu giật thót: lương mình được 8 triệu sáu!

Hắn cười ha hả:

  • Tưởng ông lương cao, té ra còn lâu mới bằng mấy cụ ở chung cư Lộc Châu. Cháu hỏi rồi, cụ ít nhất cụng 35 triệu một tháng, cụ nhiều thì 42 triệu!
  • Răng nhiều rứa hậy?
  • Khi đầu cháu cụng lạ. Sau nghe các cụ giải thích: các cụ có nhà chung cư, ngày tiết kiệm được khoảng 500.000 tiền khách sạn. Ăn thì ra biển mua, 30.000 một cân cá vừa kéo lưới lên. Chưa kể tiền tắm, tiền thở, để rẻ ngày được 1 triệu. Thành ra lương biển đạ được 30.000.000/tháng rồi. Mà các cụ đó, người thì thiếu tướng công an, người thì đại tá tình báo, người thì đại tá hải quân, còn loại giáo sư, bác sị thì nhiều lắm, nhiều người lương hưu nhà nước đạ hơn 10 triệu rồi. Mà nghe nói căn hộ cụng không đắt, chỉ 300 đến 600 triệu thôi, không như Vinh Hay hà Nội.

Cắt tóc xong rồi, đi dọc biển, ngẫm thấy sao mình ngu thế. Sao bỏ nơi biển xanh, cát trắng, gió lộng thế này mà về Hà Nội, nơi không khí đặc quánh đến nỗi tưởng có thể cắt ra được từng miếng đen ngòm?

Sao cứ chờ Nhà nước bàn chuyện tăng lương? Sao không tự tăng cho mình thêm mỗi tháng 30 triệu?

 

 

XIX: SỢ!

 

Vừa thấy mình, tay thợ quen đã reo lên:

  • Chào ông! Lâu quá không thấy ông cắt, cháu đã tưởng ông tìm được thợ khác, hoặc đi xa rồi!
  • Đâu có, dạo này tóc mọc chậm quá, cậu ạ. Chắc nó sợ!
  • Sợ gì hả ông?
  • Thì nào có biết, nhưng là tớ đoán thế. Bây giờ ai chẳng sợ, vì hình như người ta ngày càng bạo lực. Ra đường tung bụi vào nhau: đánh! Nhà nước nói dân chưa nghe: cưỡng chế! Dân chưa hài lòng tiền đền bù của Nhà nước: rào làng! Đến các nước với nhau cũng thế, máy bay vừa chạm vào không phận là bắn rơi. Người ta quên cái việc nhường nhịn, bàn bạc rồi cậu ạ. Đến mấy cái ông trí thức “tranh luận” cũng có thấy lý sự gì đâu, động một tý là trát cho nhau đủ mọi ngôn từ chẳng ra gì.
  • Nhưng tóc ông thì liên quan gì đến mấy chuyện ấy?
  • Thì nó mọc ngay trong đầu mình ra, đầu mình nghĩ gì nó chẳng biết. Hồi trước sợ ít mà nó đã bạc trắng ra. Bây giờ sợ nhiều hơn, nó không dám mọc nữa cậu ạ! Chả là nó nghe ai bảo, nhiều tóc dễ bị nắm!
  • Ông nói cao siêu, bạo lực với bàn bạc gì, cháu chẳng biết. Nhưng bố cháu cũng bảo cháu nên học thằng hàng xóm. Nó cho con bỏ học , đi học võ ông ạ! Nó nói, thời này “tiên học võ, hậu học văn”, chứ “văn” với “sử” giỏi mấy, nói hay, nói đúng mấy mà đứa khác nó tương cho cú vỡ mồm thì nói vào đâu!

Rồi hắn chép miệng:

– Cháu chỉ lo ai cũng sợ, tóc mọc chậm thì cháu đến hết cơm ăn thôi ông ạ!