HỒI XƯA THI HSG

https://www.facebook.com/thucuc.dinh.589/posts/523586357828469
Thấy phong trào đọc sách, cảnh đi thi học sinh giỏi, tự nhiên nhớ lại, và thấy thèm được như bây giờ!
Lớp 7 và lớp 10 đều được đi thi.
Không biết ở thành phố thì thế nào, chứ ở nông thôn hoàn toàn không học bồi dưỡng, không có đội tuyển như bây giờ.
Lần lớp 7.
Một buổi học đầu năm 1963, trong giờ giải lao, thầy Tố dạy văn ghé vào lớp 7B, bảo mình: “Sáng ngày kia em đi thi HSG Văn của tỉnh”. Hỏi trường ta còn ai đi không, thầy nói chỉ một mình mình. Hoảng quá, hỏi em biết gì mà thi, thầy bảo cứ đi, họ bảo làm gì thì làm nấy! Thầy dặn thêm sáng hôm đó ăn thật no vì sẽ về muộn, và nhớ mang thêm lọ mực (hồi ấy viết bút Trường Sơn hay Ba Vì gì đó hay đại loại thế, luôn phải bơm mực).Mình nghĩ chắc trường cử mình đi thi là vì mình viết văn ít sai ngữ pháp và chính tả thôi (thầy nhiều lần nhận xét thế).
Đi bộ đoạn đường dài gấp 3 – 4 lần ngày thường, đến Hoa Thành, kịp giờ thi. Đề thi, lúc đó, đối với mình là rất lạ: “Phân tích một tác phẩm văn học mà em yêu thích”. Suốt ngày đi học rồi về giúp việc nhà, biết “ sách văn học” gì đâu. Thỉnh thoảng có mấy cuốn do các anh gửi cho hai chị em, kiểu như “Túp lều của bác Tôm”, “Đảo dấu vàng”, và một số chuyện chiến đấu…, đọc ngầu đọc nghiến trong lúc ngồi đun lửa rơm rạ nấu cơm, mấy hôm lại nhẵn. Mới đọc cuốn “Người với người là bạn” của Bôrit Pôlêvôi, viết về cuộc sống của các nữ công nhân xô viết, mình quyết định chọn nó.
Thi xong, gặp Phan Thanh Trâm ở cấp 2 Hoa Thành (quen nhau từ lớp 5, lớp 6 , lúc chưa tách trường), Trâm nói phân tích “Ruồi trâu”.( Lúc đó mình chưa đọc cuốn ấy, nhưng khi học cấp 3, được đọc, thì mình phục Trâm sát đất: học lớp 7, mà phân tích được tác phẩm “Ruồi trâu”, đoạt giải Nhì HSG Văn toàn tỉnh! Giỏi văn sẵn nên hết lớp 10 Trâm vào Văn Tổng hợp).
Thi xong, về trường, thầy hỏi làm thế nào, chỉ biết trả lời “dạ em không còn nhớ đã làm như thế nào nữa”. Nghĩ sao viết vậy, chúi mũi viết, cũng phải bơm thêm mực một lần, rồi hết giờ nộp bài, rồi lê đôi chân mệt nhoài từ Hoa Thành về đến tận Diễn Thái, có lẽ 7 – 8 cây số. Rồi quên hẳn chuyện thi.
Một ngày, thầy báo được giải 3, chuẩn bị đi thi toàn miền Bắc. Lạ quá. Thầy cũng không “bồi dưỡng” gì thêm, cứ bảo chuẩn bị vào Vinh thi.
Gần cuối tháng 3 -1963, thầy chở xe đạp xuống bến xe Diễn Châu, mua vé cho mình, trấn an là vào Vinh sẽ có người đón về chỗ tập trung. Đúng thế, xuống xe được đón về ký túc xá của trường sư phạm miền núi.
Thí sinh lớp 10 và lớp 7 toàn tỉnh được bố trí ở chung một chỗ. Đang ngơ ngác thì buổi tối chị Phan Quỳnh Nga, bạn hồi cấp 2 của chị Hương, đang học lớp 10 ở trường Huỳnh Thúc Kháng, nghe nói mình đi thi, đến thăm. Thấy chị ấy nói chuyện với các anh chị lớp 10 rất vui vẻ, mình cũng bớt lo hơn. Chị còn gửi 2 gói kẹo cho em Sơn.( Khi đi, mẹ đưa 5 hào để ăn xôi sáng, nhưng Ty Giáo dục lo toàn bộ, quà cho em đã có kẹo của chị Nga, nên lúc về trả mẹ).
Rồi đi thi. Chờ thi xong cả Văn và Toán thì được đi tham quan. Được Tỉnh chiêu đãi ăn và xem vở chèo nổi tiếng thời đó “Cô gái sông Lam”. Buổi tối xem ở Nhà hát, ngẫu nhiên “ông lão-trẻ” ngồi cạnh mình. Giải lao giữa buổi, ông ta chìa cho mình mẩu bút chì và mảnh giấy, bảo ghi địa chỉ, mình viết trong ánh sáng lờ mờ “7 B –cấp 2 Hợp Thành” rồi đưa lại. Quen nhau từ đó đến giờ, tròn 53 năm rồi.
Mình thi không được giải gì đã đành. Cũng không biết ai được giải gì.
Lần đầu “ra tỉnh” của mình như vậy đấy.
Dù sao thì cũng là một kỷ niệm đẹp của thời đi học. Đó cũng là năm học cuối cùng của thời hòa bình. Sang năm lớp 8 (1964) bắt đầu chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ. Cho nên các cuộc thi năm lớp 10 lại không ra tỉnh, mà về quê!